Hram Svetog oca Nikolaja u Jaši Tomiću jedna je od najvrednijih sakralnih građevina ovog dela Banata i spomenik kulture od velikog značaja. Podignut je 1746. godine, u vreme kada se današnja Jaša Tomić još nazivala Modoš. Hram je posvećen Prenosu moštiju Svetog oca Nikolaja, jednog od najpoštovanijih svetitelja u pravoslavnom svetu.
Više od 280 godina istorije
Kada se danas pogleda ovaj hram, teško je zamisliti koliko je generacija prošlo kroz njegovu portu. Više od dva i po veka hram je bio mesto molitve, krštenja, venčanja, opela i velikih praznika, ali i mesto okupljanja meštana. Njegova istorija neraskidivo je povezana sa istorijom samog Modoša, današnje Jaše Tomić.
Građen je u baroknom stilu, kao jednobrodna građevina sa polukružnom apsidom i snažnim zapadnim tornjem. Posebnu karakteristiku spoljašnjosti predstavljaju kordonski venci, slepe arkade i niše koje fasadi daju veoma prepoznatljiv izgled.
Dragoceno umetničko nasleđe
Jedna od najvećih vrednosti hrama nalazi se u njegovoj unutrašnjosti. Najstariji sačuvani slikarski tragovi potiču iz 1755. godine i vezuju se za umetnike iz kruga Nedeljka i Šerbana Popovića. Od tog starijeg živopisa sačuvana su i dva fragmenta fresaka sa predstavama ratnika, kao i carske dveri starog ikonostasa.
Posebno su zanimljive prestolne ikone Pavela Petrovića iz 1839. godine. Pavle Petrović bio je učenik čuvenog slikara Konstantina Danila, a njegove ikone u ovom hramu predstavljaju značajan deo umetničkog nasleđa crkve.
Stevan Aleksić – umetnik koji je ostavio snažan trag
Posebno mesto u istoriji hrama zauzima Stevan Aleksić, jedan od značajnih srpskih slikara s kraja 19. i početka 20. veka. On je 1905. godine oslikao ikonostas i svod naosa.
Na svodu se nalazi predstava Savaota u slavi, a Aleksićev način slikanja pokazuje uticaj umetničkog školovanja i minhenskog kruga. Njegova paleta, način modelovanja i odnos prema svetlosti daju unutrašnjosti hrama posebnu umetničku atmosferu.
Zanimljivo je da je Jaša Tomić bila povezana sa dvojicom značajnih umetnika – Stevanom Aleksićem i Vasom Pomorišcem. Aleksić je svoj trag ostavio upravo u pravoslavnoj crkvi Svetog Nikole, dok je Vasa Pomorišac, rođen u Modošu, kasnije postao jedan od značajnih predstavnika modernog srpskog slikarstva.
Porta koja čuva mir i uspomene
Hram nije samo sama crkvena građevina. Poseban deo njegovog ambijenta predstavlja i crkvena porta, koja pruža miran prostor za okupljanje i odmor. U porti se nalaze zelenilo, klupe, senica i zidana česma, što dodatno doprinosi njenom tradicionalnom izgledu.
Mesto koje povezuje prošlost i sadašnjost
Za meštane Jaše Tomić, Hram Svetog oca Nikolaja nije samo spomenik prošlosti. On je i danas živo mesto vere i okupljanja. U njemu se obeležavaju veliki pravoslavni praznici, služe Svete Liturgije i čuvaju običaji koje su generacije prenosile sa kolena na koleno.
Posebna vrednost ovog hrama upravo je u tome što se u njemu susreću vera, istorija, umetnost i život jednog mesta. Njegovi zidovi pamte više od dva i po veka, dok ikonostas, freske i arhitektura svedoče o umetničkom i duhovnom bogatstvu Banata.
Hram Svetog oca Nikolaja zato nije samo građevina iz 1746. godine. On je živi deo istorije Jaše Tomić, mesto koje čuva uspomene na pretke, umetnost velikih slikara i veru naroda koji je kroz vekove ostajao vezan za svoju svetinju.
Više od 280 godina – jedan hram, bezbroj priča i generacije koje su ostavile svoj trag.
Ostavite komentar